06.03.2024

Zo verliep Brandstof in Het Hogeland

In de prachtige Kunstkerk in Warffum is op 26 februari met Brandstof, een avond vol verhalen, het startschot gegeven aan Gronings Vuur in gemeente Het Hogeland. Dat ging zo:

Presentator deze avond is Wilbert van de Kamp, cultureel aanjager voor Gronings Vuur voor deze gemeente. Sprekers zijn Geerd Schlangen, Attie Bos, Robin Haaskamp, Marcel van Leeuwen en Richard de Bruin, rapper van tweemanscollectief WadAap. 

Gea Smidt, algemeen en artistiek leider van Gronings Vuur, vertelt eerst over de opzet van Gronings Vuur. Die opzet is hier terug te lezen. Daarna opent Richard deze avond rappend met ‘Bananana’.

Richard de Bruin van WadAap opent de avond met een rap. Foto: Marijn Boeré.

Hierna wordt door Gerrie Jonker van de KunstKerk de vlag van Gronings Vuur onthuld, een ontwerp geïnspireerd op de gemeentevlag van Het Hogeland. 

De Gronings Vuur-vlag van Het Hogeland is onthuld. Foto: Marijn Boeré.


Wilbert geeft het woord aan Geerd Schlangen. Hij vertelt over stichting Bakkerij Baflo-Rasquert; een verhaal van een dorp waarin de bakker dreigde te verdwijnen maar dat nu zelf al twee jaar het proeflokaal Bakkerij Rutgers runt. ,,Ons motto is: bakken uit het hart. Het hart is het dorp, maar het hart zit ook in de mensen. We behouden niet alleen de bakkerij, maar zorgen voor verbinding. Als je een concreet doel hebt en het belang ervan duidelijk maakt, voelen veel mensen zich betrokken. En misschien wel het mooiste compliment: de voormalige bakker is inmiddels zelf vrijwilliger bij ons.”

Geerd Schlangen vertelt over stichting Bakkerij Baflo-Rasquert. Foto: Marijn Boeré.


Boerendochter en bioloog Attie Bos neemt het publiek mee naar het landschap van Het Hogeland. ,,Pas toen ik terugkwam op mijn geboortegrond, werd ik mij bewust van deze unieke omgeving. Ik keek, zag, en leerde hoe waardevol het was, en besefte dat het bescherming nodig heeft. De verschillende lagen grond weerspiegelen ons gebied en haar voorouders. Daarin heeft de Waddenzee steeds een prominente rol gehad; er heerst een voortdurende strijd tussen land en water. Dit gebied is uniek: er zijn wierdedijken, kolken, meanders, kronkelwegen, kerken en historische boerderijen.  Door ruilverkaveling en herindeling veranderde het landschap ingrijpend, en deze verandering is nog niet ten einde.”

Attie Bos aan het woord. Foto: Marijn Boeré.


Atty doet met het voorlezen van een oud maar actueel affiche een oproep aan de inwoners van Het Hogeland: 

Beschermt het Groninger Landschap!
Waakt tegen alles wat zijn karakter dreigt te bederven
Ontziet bij ontginningen het oude natuurschoon
Spaart de fraaie houtopstanden om uw boerderijen en kerken; wanneer gij hout doet kappen, zorgt dan voor nieuwe beplantingen, kiest deze met oordeel, houdt u aan de goede Groninger traditie.

Eerbiedigt uw eeuwenoude dorpskerken en torens, zij zijn uw kostbaarste bezit.
Behoudt uw windmolens, nieuwe vindingen gaven hun opnieuw bestaansrecht, terwijl hun krachtbron onuitputtelijk is; zij sieren het landschap. 

Vermijdt zinlooze vormen en versieringen, opzichtig schilderwerk en zich opdringende reclame.
Houdt uw moedertaal – het Groninger dialect – en uw volksgebruiken in eere.
Doet de oude namen van heerden en huizen herleven.
Waarschuwt in breeden kring tegen de voortschrijdende vervlakking; helpt ons deze te keeren!

Klimaatburgemeester

Robin Hazekamp is met zijn 19 jaar de jongste spreker van deze avond. Hij staat hier als klimaatburgemeester en vraagt aan het publiek wie er last heeft van natte voeten? Het uitblijven van reacties bevestigt dat deze gedachte schaars is, wat best gek is in een gebied waar lang een strijd tegen het water woedde. De zeespiegel stijgt en de gevolgen zijn duidelijk merkbaar. Frappant is dat wat het Hogeland heeft gemaakt en gevoed, namelijk het gas en de zee, nu de dreiging vormen. Het tij is aan het keren. Het Hogeland, nu de gemeentenaam maar ook de naam van deze streek, is een naam die niet gekregen maar gewonnen is. Ex Undis: uit de golven. ,,Ik leer veel over bijvoorbeeld het gebruik van alternatieve en lokale materialen in de bouw. Ik geef adviezen over verduurzaming, maar stuit nog vaak op een muur van achterdocht en weerstand. Toch ben ik hier op mijn plek.”

Klimaatburgemeester Robin Hazekamp is de jongste spreker van de avond. Foto: Marijn Boeré


Spreker Marcel van Leeuwen is directeur van Mensenwerk Hogeland. ,,Wij werken individueel  – gericht op zelfredzaamheid van mensen en het versterken van hun netwerk –  maar ook collectief. Daarbij helpen we dorpen met omzien naar de eigen inwoners. Dit is natuurlijk gelinkt aan leefbaarheid. Wij willen mensen zingeving laten ervaren en van betekenis laten zijn. Dit leidt tot geluk en tevredenheid en uiteindelijk tot positieve gezondheid. Bij jongeren richten we ons ook op talentontwikkeling. Ons team van dertig medewerkers en stagiaires werkt samen met ongeveer 150 vrijwilligers. Zij zetten zich bijvoorbeeld in als budgetmaatje of buurtbemiddelaar. In de afgelopen zes jaar hebben we zo’n 2500 Hogelandsters geholpen met financiën, geestelijke gezondheid, huisvesting en sociale relaties.”

Marcel van Leeuwen vertelt over zijn werk voor Mensenwerk Hogeland. Foto: Marijn Boeré.


Als laatste spreker neemt Richard de Bruin ons mee naar zijn jeugd op het Hogeland. Waar hij op zijn elfde verhuisde naar Sauwerd, van vertier en veel buurtvriendjes, naar ‘achter de dijk’ in Den Andel. Waar je de deur opende naar het grote niks: stilte en leegte, zonder spelende kinderen. Hoe hij er niet aardde, het lastig kreeg, maar zich hervond in basketbal. De afwezigheid van prikkels voor de creativiteit in de puberjaren maakte dat hij zich verveelde en rotzooi ging trappen. ,,Ik hervond mijzelf in het maken van muziek, samen met anderen. Dit geef ik ook graag mee: verbeter de leefbaarheid en maak tijd en ruimte om jongeren met creativiteit bezig te laten zijn. Bundel de krachten hierin en ontwikkel dit verder. De taal van muziek zorgt voor verbinding!”

Richard de Bruin over de route die hij aflegde tot waar hij nu is. Foto: Marijn Boeré.


Afsluitend geeft Wilbert het woord aan de artistiek projectleider van Gronings Vuur in Het Hogeland: Bart de Vrees. ,,Wat ik vanavond hoor geeft herkenning, waaronder de verandering van het landschap. De ‘do it yourself-mentaliteit’ spreekt mij erg aan. Mijn doel is om in september een productie neer te zetten die uitgevoerd wordt in samenwerking met inwoners. Vanavond heb ik vooral zitten luisteren, en dat ga ik de komende tijd nog veel meer doen. Ik heb er heel veel zin in!”

Bart de Vrees blikt terug en vooruit. Foto: Marijn Boeré.


Bart de Vrees vertelt op 27 maart tijdens Kampvuur in Op Maarhuizen in Winsum meer over zijn plannen voor de culturele productie in Het Hogeland. Iedereen is weer welkom op deze avond. Lees hier meer.

Eppe Scholtens van Omroep Het Hogeland maakt van de gelegenheid gebruik door nog een kort pleidooi te houden voor het Grönnegs, en Waddenschilder Geurt Busser doet hetzelfde voor de Wadden. Andere aanwezigen schreven op uitgedeelde kaartjes waar de aandacht nog meer naar toe kan, welke verhalen er nog meer leven.

Overige activiteiten
Brandstof was de eerste van een reeks activiteiten van Gronings Vuur in Het Hogeland. Er staan nog twee creatieve werkplaatsen op de agenda (op 7 en 21 maart), er is met Vonk een discussieavond gepland en alle opbrengsten worden samengebracht en gepresenteerd in de eerder genoemde Kampvuur-avond op 27 maart. Lees hier meer over Gronings Vuur in Het Hogeland.