Verslag van Vonk-avond in Westerkwartier

Sara Scholten opent de avond namens Gronings Vuur. ,,We halen vanavond meningen op en reflecteren op datgene wat wordt uitgesproken. We gaan het hebben over de leefomgeving, hoe het is om hier te leven, wonen en te werken. Over klimaatverandering en de toekomst.”

Aanwezigen stellen zich aan elkaar voor. Tijdens het voorstellen worden al verschillende ervaringen gedeeld. Van ‘ik wil iets doen aan de afstand tussen de dorpen’, ‘ik heb erg lang moeten wennen aan de afstandelijkheid van de mensen hier’, ‘er is een groot verschil tussen Noord en Zuid’, tot: ‘er is een open cultuur’, ‘ik ben een verbinder’, ‘we houden onszelf hier klein door onze trots’ en ‘geef de brand een kans!’

Opzet van de avond
Sara vraagt iedereen vrijmoedig te spreken, De beleefdheid mag er af. Het is een avond met plek voor het uiten van wat jij vindt. 

Ze vraagt de aanwezigen om tweetallen te vormen en elkaar te vertellen waar je blij, positief en trots op bent. En ook dat waar je boos of gefrustreerd van raakt. 

Hierna leidt Sara het volgende in: ,,We gaan nu een gesprek met elkaar voeren, waarvoor ik jullie vraag om te gaan staan. Je mag van alles vinden en dat uitspreken, maar geen vragen stellen. We gaan niet met elkaar in discussie. Je neemt een stelling en ik kan je helpen om dit wat sterker te maken. Ik vraag de anderen dan hierop te reageren door achter deze persoon te gaan staan wanneer je het ermee eens bent, en tegenover te gaan staan bij een andere mening. Als je het niet precies weet ga je langszij staan.”

Meningen worden gedeeld
De eerste stelling wordt ingebracht door een van de inwoners en deze luidt: ‘We doen hier veel te weinig met toerisme.’

Een andere inwoner neemt direct een plek ertegenover in: ,,Helemaal mee oneens. Ik ben juist blij met de rust. Er zijn genoeg toeristen!”

Daartegenover volgt: ,,We hebben ontzettend veel onbenutte mogelijkheden op het gebied van toerisme in het Westerkwartier.”

Een ander vult aan: ,,In Middag-Humsterland is genoeg aanbod voor toeristen, maar van Grijpskerk naar het zuiden toe kan meer. Het is locatie-afhankelijk.” Hier gaat een grote groep achter staan. 

Een volgende reactie: ,,Er is nog zoveel om te laten zien, we zijn groots in kleinschaligheid.”

,,Er zijn al veel initiatieven geweest om toeristen langer vast te houden dan een uurtje. Maar na twee à drie jaar zakt het terug. Er is veel onbenut potentieel, waarom lukt het niet? Ik denk zelf: been there, done that! Het lukt niet.”

Een volgende inwoner gooit het over een andere boeg: ,,Er wordt hier heel slecht gecommuniceerd. In het Westerkwartier wordt niet dezelfde taal gesproken!”

,,De beleving van het wonen in het Westerkwartier is een persoonlijk perspectief. Dus: scheer niet alles over één kam.”

,,Samenleven doe je samen! Niet alleen de mensen Westerkwartiers met elkaar spreken, maar alle Westerkwartierders”

,,Westerkwartierders zijn overlevers. Ze zijn dwars, hebben geen zin in sociale spelletjes, hard, duidelijk en van binnen zacht. In het samenleven overleven we.”

,,We zijn teveel in het overleven blijven hangen en komen niet verder. In het overleven zouden we samen moeten gaan. Anders word je elkaars concurrent.”

,,Er zijn verschillen en dat mag. Laten we die rijkdom in verschillen koesteren.”

,,De rijken worden rijker, in bezit, bankrekening en landschap. Laten we bijvoorbeeld de zonneparken delen. ”

,Ik word daar helemaal niet gelukkig van! Ik ga niet delen. Ik wil op mijn eigen eiland blijven, achter een dikke sloot! Ik ben het er trouwens wel eens dat je moet delen. Maar de overheid deelt ook niet. Ik ben naar Westerkwartier gekomen om op mijn eiland te wonen.”

Sara: ,,Wat nu naar boven komt, is dat we bewegen tussen verbinding, delen, en het niet delen. We willen niet delen met toeristen, we willen de autonomie bewaren, de kleinschaligheid behouden. Bovendien wordt er slecht gecommuniceerd. Tegelijkertijd wordt die kleinschaligheid en die autonomie gezien als een kracht. Is er een verschil tussen de grote kernen Leek, Zuidhorn, Marum, Grootegast en de kleinere kernen. Komt er dan iets van de grond? Westerkwartierders hechten erg aan autonomie, maar naast het individualisme is er ook ‘samen’.”

Hierop vult een inwoner aan: ,,Ik zie het verschil in landschap tussen noord en zuid, wat veroorzaakt wordt door oude grenzen van bijvoorbeeld het water.”

Iemand vult aan: ,,Het verschil tussen het oude open wierdenlandschap in het noorden en het besloten coulisselandschap in het zuiden, zie ik terug in de mensen: de open geest tegenover de hokjesgeest.” Anderen ervaren deze verschillen helemaal niet. 

Doordenken op gemeentelijke thematiek 
We beginnen aan het laatste onderdeel van deze avond. Sara vraagt nu om groepjes te vormen waarbij je bij met elkaar om een denkbeeldig kampvuur zit. ,,Bespreek met elkaar de thema’s die belangrijk zijn in de gemeente. Bespreek een ervaring hierin waarbij de  leefbaarheid in de knel kwam. Vorm vervolgens samen een advies voor deze situatie.”

Groep 1: Er werden twee verhalen gedeeld: één waarbij een inwoonster die de taal niet goed sprak, niet werd gehoord door de huisarts-assistente en hierdoor niet de juiste hulp ontving. Het andere verhaal ging over de tegenstellingen in Doezum bij de aangekondigde opvang van asielzoekers. Het advies aan de gemeenschap: ,,Op momenten van angst en twijfel: praat met elkaar, niet over elkaar.”

Groep 2: In Grootegast is het gemeentehuis leeg komen te staan. Het gebouw staat midden in het centrum van het dorp. De inwoners maken zich zorgen: wat gaat er met het gebouw gebeuren? Het advies: ,,Bedenk een invulling gericht op gemeenschapszin en betrek inwoners hierbij. Zorg voor een ‘trekker’ en leg de plannen vast. Laat een gebiedsvisie ontwikkelen, zo zorg je dat je zichtbaar bent voor bv de gemeenteraad.”

Groep 3: Er zijn veel ontwikkelingen op het gebied van energie. Zo worden er zonneparken aangelegd en grote hoogspanningsmasten geplaatst. Wat betekent dit voor de particuliere eigenaren? Inwoners hebben er wel last van, maar geen profijt. Het advies: ,,Zodra de lasten worden verdeeld, zorg dan ook voor gedeelde lusten.”

Sara sluit de avond af door iedereen te vragen wat ze mee willen nemen en wat ze graag hier achterlaten.

• Geen spoor zonder dwarsliggers.
• Dit moeten we vaker doen: praten met mensen die je niet kent.
• Bevestigd in groots zijn in kleinschaligheid.
• Samen ben je meer.
• De geestelijke en menselijke verbindingen zijn er, nu nog de mobiliteitsverbinding.
• We willen het allemaal wel maar het is ‘fucking’ moeilijk!
• Het is niet moeilijk, we máken het elkaar moeilijk!
• Het is een feest om met elkaar te mogen zoeken.
• Neem alle perspectieven mee om te kijken hoe we het beter kunnen doen in het Westerkwartier.
• Noord en Zuid worden verbonden door het water, het Oude Riet.

Concept bedenken
Tenslotte neemt Karlijn Benthem het woord: ,,Als artistiek projectleider in de gemeente Westerkwartier heb ik de opdracht een concept te bedenken en te realiseren voor een productie die in september dit jaar te zien is. Hiervoor gebruik ik ook de meningen en verhalen die vanavond door jullie gedeeld zijn. Bedankt daarvoor.”

Karlijn vat ook deze avond op treffende wijze samen. 5 maart en 12 maart gaan Gea – artistiek en algemeen leider van Gronings Vuur – en Karlijn met zo’n 10 cultuurprofessionals uit Westerkwartier het concept voor de productie uitdenken. 

Presentatie plannen tijdens Kampvuur
De voorlopige plannen presenteert Karlijn tijdens de Kampvuur-avond. Ook vertelt ze daar wie en wat zij voor de voorstelling nodig heeft. Kampvuur is op vrijdag 20 maart om 19:30 uur in de CazemierBoerderij in Tolbert. De entree is gratis, opgeven kan via info@groningsvuur.nl of via dit formulier.

Foto’s bij dit bericht gemaakt door Mariska de Groot.